Орхун алмасу бағдарламасы – Түркі мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) аясында жұмыс істейтін Түркі университеттері одағы (TURKUNIB) жүзеге асыратын және мүше елдердің жоғары оқу орындары арасында студенттер мен оқытушылар құрамының ұтқырлығын ілгерілететін басты бағдарлама. Бағдарламаның мақсаты – академиялық ынтымақтастықты дамыту, мекемеаралық байланыстарды нығайту және халықтар арасындағы мәдени өзара әрекеттестікті арттыру.

Бағдарлама 2017–2018 оқу жылында пилоттық жоба ретінде басталды; COVID-19-дан кейінгі кезеңде қайта жанданып, ауқымы кеңейді және бүгінде 170 мүше университетті біріктіретін кең желіге айналды.

Стратегиялық мақсаттар

• Мүше елдердің университеттері арасында академиялық интеграция мен ұтқырлықты арттыру,
• «Түркі әлемі жоғары білім беру кеңістігін» құруға үлес қосу,
• Жоғары білім беру жүйелерін Болон процесі және ECTS сияқты халықаралық стандарттармен үйлестіру,
• Аймақтық дамуға, зерттеу ынтымақтастығына және инновацияға үлес қосу.

Бағдарлама қамтитын мүше елдер

Бағдарлама аясында академиялық қызметкерлер мен студенттер Түркі мемлекеттері ұйымының Университеттер одағына мүше университеттерге ұтқырлықпен барып қайту мүмкіндігіне ие. Мүше елдер: Түркия, Әзербайжан, Қырғызстан, Қазақстан, Өзбекстан, Солтүстік Кипр Түрік Республикасы және Венгрия.

2.1 Хаттамаларға негізделу

Орхун алмасу бағдарламасы тек мүше мекемелер арасында қол қойылған «Орхун алмасу бағдарламасының хаттамасы» аясында ғана жүзеге асырыла алады. Университет өзімен хаттама жасалмаған мекемеден студенттерді немесе оқытушылар құрамын қабылдай алмайды және оған жібере алмайды. Хаттаманың бір данасы Түркі мемлекеттері ұйымының Хатшылығында сақталады.

2.2 Тілдер

Бағдарламаға қатысты нормативтік актілер, ақпарат, файлдар мен құжаттар мүше мемлекеттердің ресми тілдерінде, түрік және ағылшын тілдерінде дайындалады. Мәтіндер арасында алшақтық болған жағдайда ағылшын тіліндегі мәтін басым күшке ие болады.

2.3 Қаржы көздері

• Ұлттық немесе халықаралық мекемелер мен ұйымдар бөлетін қаражат,
• Мүше университеттердің өз бюджеттік қаражаты,
• TURKUNIB-тің кезекті төрағалық етуші университеті мен Түркі мемлекеттері ұйымы бөлетін қаражат.

Мүше университеттер әрбір оқу жылына арналған қаржылық қажеттіліктерін ұтқырлыққа дейін өз бюджеттерінде көрсетуге міндетті; қаражатты бөлуде қажетті үйлестіруді Түркі мемлекеттері ұйымының Хатшылығы қамтамасыз етеді.

Орхун алмасу бағдарламасы аясында ресми білім беру бағдарламасында оқитын студенттер өз жоғары оқу орны хаттамаға қол қойған мүше мекемеде бір немесе екі семестр бойы (жалпы алғанда бір оқу жылынан аспайтын мерзімде) оқуын жалғастыра алады.

3.1 Өтінім беру талаптары

• Ресми жоғары білім беру бағдарламасында оқып жатқан болу,
• Жиынтық орташа балл (GPA) 4-тен кемінде 2,5 (немесе оған балама) болу,
• Дайындық курсының, бірінші курстың және бітіруші курстың студенттері бағдарламаны пайдалана алмайды,
• Шетелде халықаралық студент мәртебесімен оқитындар өз елінің университетіне өтінім бере алмайды.

3.2 Өтінім беру процесі және хабарландыру

• Жоғары оқу орны өзі қол қойған Орхун алмасу бағдарламасының хаттамалары мен тиісті квоталарды өз веб-сайтында жариялайды.
• Хабарландыруда бағдарламаның таныстырылымы, өтінім беру талаптары және процесс қадамдары қамтылады.
• Студент жарияланған квота мен күнтізбеге сәйкес тиісті мекемеге өтінім береді.
• Өтінімдер жүйеге жүктелген құжаттармен бірге қабылдаушы мекемеге жеткізілу үшін үйлестіруші университетке жолданады.
• TURKUNIB-тің кезекті төрағалық етуші университеті екіжақты хаттамалар аясында алмасу студенттерінің саны мен бөлінісін айқындайды.
• Бағалау үміткерлердің орташа балы (GPA) негізінде жүргізіледі; нәтижелер хаттамаға қол қойған мекемелердің веб-сайттарында жарияланады.

3.3 Қажетті құжаттар

Алмасу мерзімі аяқталған соң студент транскрипті, оқу мерзімін көрсететін Қатысу сертификатын және студенттің қорытынды есебін қайтып оралған күннен бастап 30 күн ішінде өз мекемесінің Орхун алмасу бағдарламасы жөніндегі үйлестіру кеңсесіне жеке өзі, пошта немесе электрондық пошта арқылы тапсырады. Жетіспейтін құжаттар үшін 15 күнге дейін қосымша мерзім берілуі мүмкін; құжаттар белгіленген мерзімде толықтырылмаса, процесс жарамсыз деп танылып, жасалған төлемдерді қайтару талап етіледі.

3.4 Оқу келісімі

Ұтқырлық басталғанға дейін студенттің қабылдаушы мекемеде оқитын пәндері мен кредиттері және олардың өз мекемесіндегі сәйкес пәндері «Оқу келісімі» (Learning Agreement) арқылы айқындалады. Келісім үш данада дайындалады; бір данасы студентте, қалғандары екі мекемеде сақталады. Келісімге тиісті кафедра меңгерушілері мен мекемелердің жоғары лауазымды басшылары (немесе олардың уәкілетті өкілдері) қол қояды. Міндетті өзгерістер қабылдаушы мекеменің оқу кезеңі басталғаннан кейін ең кеш 30 күн ішінде (және міндетті емтихан күндерінен бұрын) енгізілуі тиіс.

3.5 Пәндердің баламалылығы, қайта оқу және емтихандар

• Оқу жүктемесі кредит негізінде айқындалады; пәндер саны емес, кредиттер негізге алынады. Мекемелер ECTS жүйесін негіз ретінде пайдалана алады.
• Студент сәтсіз тапсырған пәндер оқу келісімінде көрсетілген балама пән негізінде өз мекемесінде қайта оқылады; қайта оқылатын пәнді қабылдаушы мекемеде алуға болмайды.
• Орхун алмасу бағдарламасының студенттеріне шартты түрде өту қолданылмайды; қайта тапсыру емтиханын студент тек өзі қазіргі уақытта алмасу студенті болып отырған мекемеде тапсыра алады.
• Дипломдық жұмыс, тәжірибеден өту және зертханалық жұмыстар сияқты жұмыс түрлері студенттің өз мекемесінің ережелеріне бағынады.
• Алмасу аяқталған соң мекемелер сәтті аяқталған пәндердің кредиттері мен бағаларын тануға міндетті; бұл пәндер диплом қосымшасында көрсетіледі.

3.6 Қаржылық міндеттемелер

• Студент алмасу кезеңінде міндетті жарнаны/оқу ақысын өз мекемесіне төлеуді жалғастырады; тіркеуді тоқтата тұруға болмайды.
• Қабылдаушы мекемеге қосымша оқу ақысы төленбейді.
• Басқа стипендиялар мен несиелер оқу мерзімі бойы жалғаса береді.

3.7 Тәртіп

Алмасу студенттері ұтқырлық кезеңінде өздері жүрген мекеменің тәртіптік ережелеріне бағынады. Тәртіптік тексеру басталған жағдайда оның нәтижесі студенттің өз мекемесіне хабарланады; жазаны ұтқырлық кезеңінде қолдану мүмкін болмаса, оны студенттің өз мекемесі орындайды.

Орхун алмасу бағдарламасының хаттамасына қол қойған мекемелерде жұмыс істейтін барлық оқытушылар оқытушылар құрамының ұтқырлығына қатыса алады. Ұтқырлық бір мекеменің қызметкері басқа мүше мекемеде жүзеге асыратын оқыту қызметін қамтиды.

4.1 Ауқымы мен мерзімі

• Ұтқырлық мерзімі кемінде екі апта, ең көбі үш ай болуы мүмкін; ол бір оқу жылында тек бір рет жүзеге асырылады.
• Апталық жалпы академиялық қызмет кемінде алты сағат болуы тиіс (сабақ сағаттары негізге алынады; жеткіліксіз болса, семинар, панель немесе конференция сияқты іс-шаралармен толықтырылуы мүмкін).
• Оқытуды қамтымайтын ұтқырлық жоспарлары Орхун алмасу бағдарламасы аясында қабылданбайды.

4.2 Өтінім хабарландыруы және іріктеу процесі

• Қол қойылған хаттамалар мен квоталар мекеменің және TURKUNIB-тің веб-сайттарында жарияланады; хабарландырулар кемінде 15 күн бойы жарияланып тұрады.
• Хабарландыру мерзімінде берілген барлық өтінімдер тіркеледі; бір данасы мекеменің Орхун алмасу бағдарламасы жөніндегі үйлестіру кеңсесінде сақталады.
• Қызметкер барғысы келетін мекемедегі тиісті кафедрамен байланысып, қолайлы пәндерді айқындайды және «Оқытушылар құрамының ұтқырлық жоспарын» дайындайды.
• Жоспарды жіберуші және қабылдаушы мекемелердің тиісті академиялық бөлімшелерінің кеңестері бекітеді және ол ұтқырлық басталуына кемінде 15 күн қалғанда үйлестіру кеңсесіне тапсырылады.
• Бағалау кезінде бұған дейін алмасу бағдарламасына қатыспаған оқытушыларға және Орхун кафедра үйлестірушілеріне басымдық беріледі.
• Нәтижелер хаттамаға қол қойған мекеменің веб-сайтында жарияланады.

4.3 Қажетті құжаттар

4.4 Қаржылық құқықтар мен міндеттер

• Қызметкердің еңбек құқықтары өз университетінде сақталады.
• Алғашқы екі аптаның тәуліктік жәрдемақысы мен жол шығындарын жіберуші мекеме өтейді.
• Тұру мен күнкөрісті (жатын орын және тамақтану) қабылдаушы университет қамтамасыз етеді.

Ұтқырлыққа іріктелген студенттер мен академиялық қызметкерлерге ұтқырлық басталғанға дейін келесі алты қадамды рет-ретімен орындау ұсынылады: